«Біз табиғатты ата-бабамыздан мұраға алған жоқпыз,
біз оны болашақ ұрпақтан қарызға алдық.»
Антуан де Сент-Экзюпери
Бұл сұрақ бүгінгі таңда өте өзекті. Қоршаған ортаның ластануы, климаттың өзгеруі, табиғи ресурстардың азаюы сияқты мәселелер адамзат алдында күрделі сын-қатерлер тудырып отыр. Осындай жағдайда экологиялық байқаулар мен жарыстардың маңызы арта түсуде.
Ең алдымен, экологиялық байқаулардың басты мақсаты – қоғамның назарын табиғатты қорғау мәселелеріне аудару. Әсіресе, қалдық заттарға жаңа өмір беру, яғни қайта пайдалану мәдениетін қалыптастыру – мұндай байқаулардың негізгі бағыттарының бірі. Бұл тұрғыда олардың мақсаты дұрыс қойылған деуге болады. Байқаулар арқылы адамдар, әсіресе жастар, тұрмыстық қалдықтардың пайдасын қайта қарастырып, оларды кәдеге жарату жолдарын үйренеді.
Алайда іс жүзінде бұл мақсат әрдайым толық жүзеге асып жатқан жоқ. Кейбір жағдайларда оқушылар байқауға өз қолымен қайта өңделген немесе тұрмыстық қалдықтан жасалған бұйымдар емес, дайын ПВХ сияқты материалдардан жасалған жұмыстарды ұсынады. Мұндай материалдар экологиялық тұрғыдан тиімді емес, әрі қайта өңдеудің шынайы идеясын толық ашпайды. Соған қарамастан, осындай жұмыстардың жүлделі орын алуы байқаудың негізгі мақсатына қайшы келетінін көрсетеді.
Бұл мәселенің бірнеше себебі бар. Біріншіден, бағалау критерийлері нақты әрі қатаң сақталмауы мүмкін. Екіншіден, кейде көрнекілік пен әсемдікке басымдық беріліп, экологиялық мағына екінші орынға түсіп қалады. Нәтижесінде, шынайы қайта өңдеу идеясын жүзеге асырған қарапайым, бірақ мазмұнды жұмыстар бағаланбай қалуы ықтимал.
Сондықтан экологиялық байқаулардың тиімділігін арттыру үшін олардың мазмұны мен талаптарын нақтылау қажет. Қатысушылар тек әдемі бұйым жасаумен шектелмей, оның қандай қалдықтан жасалғанын, қандай экологиялық пайдасы бар екенін дәлелдей білуі тиіс. Сонымен қатар, қазылар алқасы да бағалау барысында ең алдымен экологиялық мәнге назар аударуы қажет. Шерхан атамыз айтқандай «Бір кем дүниеміз..» әлі де баршылық. Ұйымдастырылып жатқан кейбір байқауларға мақсат пен міндетті дұрыс қоймайтын сияқты, кейбір байқауға қатысушылар дайын материалдардан
«жасатылған» жұмыстарды өткізіп орын алып жатады, ал бұл байқаулар экологияны ластамау үшін қалдық заттардан өнім жасауды және қалдық заттарға екінші өмірді сыйлау мақсаты болу керек!!!
Қорытындылай келе, экологиялық байқаулардың мақсаты негізінен дұрыс қойылғанымен, оны жүзеге асыру барысында кемшіліктер кездеседі. Егер байқаулар шынайы қайта өңдеу мен экологиялық ойлауды дамытуға бағытталса, онда олар қоршаған ортаны қорғауға елеулі үлес қоса алады.
Тараз қаласы
№ 47 орта мектеп КММ
«География» пәні мұғалімі
Кентаева Карлыгаш Орынбаевна
Экология мәселесіне шын жанашыр көзқарас иесі.
