Қоғамдағы әділдік пен заңдылықтың орнығуы сот жүйесінің тәуелсіздігімен тығыз байланысты. Жаңа Конституцияда сот билігінің дербестігіне, азаматтардың құқықтарын қорғауға және сот төрелігінің заң талаптарына сай жүзеге асуына маңызды орын берілген.
Соттың басты міндеті – заңға сүйене отырып, әрбір істі әділ қарау және азаматтардың бұзылған құқықтарын қорғау. Конституцияда сот төрелігін тек соттың жүзеге асыратыны бекітіліп, арнаулы және төтенше соттар құруға жол берілмейтіні белгіленген.
Судьяның тәуелсіздігі де сот төрелігінің маңызды кепілі болып саналады. Судья шешім қабылдау кезінде тек Конституция мен заңды басшылыққа алуы тиіс. Сот жұмысына сырттан ықпал етуге жол берілмеуі – қабылданатын шешімдердің объективті әрі заңды болуына жағдай жасайды.
Әділ соттың тағы бір маңызды негізі – азаматтардың процессуалдық құқықтарының сақталуы. Әр адам сотта өз пікірін білдіруге, өзін қорғауға және заңда белгіленген құқықтарын пайдалануға мүмкіндік алады. Кінәсіздік презумпциясы мен заңсыз алынған дәлелдемелерді пайдалануға жол бермеу де азаматтардың құқықтық қорғалуын күшейтеді.
Конституциялық бақылаудың сот процесімен байланысының нақтылануы да маңызды. Егер белгілі бір заңның Конституцияда кепілдік берілген құқықтарға қайшы келетіні анықталса, оны Конституциялық Соттың қарауына шығару тетігі азаматтардың негізгі құқықтарын қорғауға бағытталған.
Сот жүйесінің тиімділігі тек қабылданған шешімдермен емес, азаматтардың әділдікке деген сенімімен де өлшенеді. Сондықтан тәуелсіз сот, заңға бағыну және азаматтардың құқықтарын құрметтеу – құқықтық мемлекеттің маңызды негіздері.
Әділ сот бар жерде – заңға сенім бар. Ал заңға сенім бар жерде – қоғамның тұрақтылығы нығаяды.
