Қайта қалыпқа келу: Пациенттерге мамандық игеріп, жаңа өмір бастауға мүмкіндік берілуде
Жамбыл облыстық психикалық денсаулық орталығында психикалық және мінез-құлық бұзылыстары бар азаматтарды қоғамға қайта бейімдеуге бағытталған «Қайта қалыпқа кел!» атты пилоттық жоба табысты жүзеге асырылуда. Бұл бастама медициналық оңалтумен қатар әлеуметтік қолдауды қамтып, пациенттердің жаңа өмір бастауына мүмкіндік беретін маңызды әлеуметтік жоба ретінде бағалануда.
Қазіргі таңда психикалық денсаулық мәселелері әлемдік деңгейде өзекті тақырыптардың біріне айналып отыр. Мамандардың айтуынша, мұндай диагноз қойылған азаматтарға тек медициналық көмек көрсету жеткіліксіз. Олардың қоғаммен байланысын қалпына келтіру, еңбек нарығына бейімдеу және өмірге деген сенімін арттыру да аса маңызды. Осы қажеттілікті ескере отырып қолға алынған жоба пациенттердің толыққанды өмірге қайта оралуына жағдай жасауды көздейді.
Жобаның негізгі мақсаты – ем қабылдап жатқан азаматтардың денсаулығын жақсартумен ғана шектелмей, оларды сұранысқа ие мамандықтарға оқытып, еңбекке араласуына қолдау көрсету. Сонымен қатар азаматтардың әлеуметтік белсенділігін арттыру, өз қабілеттерін дамыту және қоғам өміріне қатысуына мүмкіндік жасау да басты міндеттердің қатарында.
Жамбыл облыстық психикалық денсаулық орталығының бас дәрігері әрі жобаның авторы Серік Жетібаевтың айтуынша, оңалтудың тиімділігі пациенттің медициналық көрсеткіштерімен ғана емес, оның қоғамдағы орнын қайта табуымен өлшенеді.
– Біздің басты мақсатымыз – науқасты емдеп қана қою емес. Біз оның өмірге деген құлшынысын оятып, өзіне деген сенімін қалыптастыруға күш саламыз. Адам өзін қоғамның толыққанды мүшесі ретінде сезінгенде ғана оңалтудың нақты нәтижесі көрінеді. Сондықтан пациенттердің кәсіп меңгеріп, тұрақты жұмысқа орналасуы – жобаның маңызды бағыттарының бірі, – дейді Серік Жетібаев.
Жобаны жүзеге асыру барысында медицина қызметкерлері мен пациенттердің қатысуымен арнайы кездесу ұйымдастырылды. Дөңгелек үстел форматында өткен жиынды Тараз қалалық еңбек мобильділігі орталығының оқу секторының жетекшісі Динара Баянова жүргізді.
Кездесу барысында қатысушыларға мемлекет тарапынан көрсетілетін жұмыспен қамту шаралары, кәсіптік оқыту бағдарламалары және жаңа мамандықтарды игеру мүмкіндіктері туралы толық ақпарат берілді. Сондай-ақ жұмыссыз азаматтарды қолдауға арналған мемлекеттік бағдарламалардың шарттары түсіндіріліп, жұмысқа орналасу кезінде көрсетілетін әлеуметтік қолдау тетіктері таныстырылды.
Мамандардың айтуынша, жобаның ерекшелігі – әрбір қатысушыға жеке көзқарастың қалыптастырылуында. Бағдарламаға қатысатын азаматтардың денсаулық жағдайы, білім деңгейі, еңбек тәжірибесі, қызығушылықтары мен қабілеттері жан-жақты сараланып, соған сәйкес жеке оңалту жоспары әзірленеді.
Оңалту бағыты аясында пациенттер қажетті мамандықтар бойынша оқытылып, кәсіби бағдар беріледі. Сонымен қатар олардың оқу процесіне бейімделуі, психологиялық тұрақтылығы және еңбек дағдыларын қалыптастыру мәселелері тұрақты бақылауда болады. Бұл жұмыстардың барлығы мамандардың сүйемелдеуімен жүзеге асырылады.
Жоба аясында медициналық көмек пен әлеуметтік қолдау өзара үйлестірілген. Пациенттер ем алу кезеңінде де, оқу барысында да, жұмысқа орналасқаннан кейін де мамандардың қолдауына ие болады. Мұндай кешенді тәсіл азаматтардың қоғамға сәтті бейімделуіне және еңбек нарығында өз орнын табуына мүмкіндік береді.
Психикалық денсаулық саласындағы мамандардың пікірінше, еңбек ету адамның өзін-өзі бағалауына, әлеуметтік байланыстарын нығайтуына және өмір сапасының жақсаруына оң әсер етеді. Сондықтан жұмыспен қамту мәселесі психикалық денсаулықты қалпына келтірудің маңызды құрамдас бөлігі саналады.
«Қайта қалыпқа кел!» жобасы осы бағыттағы жаңа көзқарасты қалыптастырып отыр. Жоба психикалық денсаулық мәселелері бар азаматтарға қоғамның толыққанды мүшесі ретінде қараудың маңыздылығын көрсетеді. Сонымен қатар олардың әлеуетін ашуға, кәсіби тұрғыдан дамуына және өмірлік мақсаттарын қайта айқындауына мүмкіндік береді.
Бастаманың тағы бір маңызды қыры – қоғамдағы стигма мен теріс көзқарасты азайтуға ықпал етуі. Психикалық денсаулығында қиындықтары болған азаматтардың да еңбек етуге, білім алуға және қоғамдық өмірге белсенді араласуға қабілетті екенін дәлелдеу арқылы жоба инклюзивті қоғам қалыптастыруға өз үлесін қосуда.
Мамандардың айтуынша, дер кезінде көрсетілген медициналық көмек, кәсіби қолдау және адамның өз мүмкіндігіне деген сенімі көптеген кедергілерді еңсеруге көмектеседі. Ал мемлекет пен қоғам тарапынан көрсетілетін қолдау азаматтардың жаңа өмір бастауына жол ашады.
Осылайша, Жамбыл облыстық психикалық денсаулық орталығында жүзеге асырылып жатқан «Қайта қалыпқа кел!» пилоттық жобасы психикалық және мінез-құлық бұзылыстары бар азаматтарды оңалтудың тиімді үлгісіне айналуда. Жоба қатысушыларға тек денсаулығын қалпына келтіруге ғана емес, мамандық игеруге, тұрақты жұмыс табуға және қоғамдағы өз орнын қайта анықтауға мүмкіндік беріп отыр. Бұл бастама адамға деген сенім мен жан-жақты қолдаудың өмірді жақсы жаққа өзгерте алатынын тағы бір мәрте дәлелдейді.
